پترو‌دلار در حال از دست دادن استدلال‌های خود است
بحران جدید در نظام جهانی تجارت نفت
XBR/USD
منطقه کلیدی:105.00 - 108.00
خرید: 108.50 (در بازگشت پس از آزمایش مجدد 106.50); هدف 110.50-112.50; حد ضرر107.80
فروش: 104.50 (بر اساس یک پایه منفی قوی); هدف 102.50-100.00; حد ضرر105.20
نظام جهانی تجارت نفت، که طی چند دهه گذشته دلار آمریکا در آن سلطه داشته است، به دلیل درگیری با ایران و بسته شدن تنگه هرمز با مشکلات واقعی روبه‌رو شده است. دولت‌های کشورهای اصلی مصرف‌کننده در حال انعقاد توافق‌هایی هرچه غیرشفاف‌تر با تهران و تولیدکنندگان خلیج فارس برای تضمین عرضه پایدار هستند.
یادآوری:
ساختار کنونی تجارت نفت در دهه‌های 1970–1980 ایجاد شد تا از تکه‌تکه شدن بازار جلوگیری کرده و از قیمت‌گذاری متغیر تعیین‌شده توسط تولیدکنندگان فرآورده‌های نفتی فاصله بگیرد. بازارهای معاملات آتی نفت در نیویورک و لندن شفافیت و نقدشوندگی این سیستم را تضمین کردند.
- سلطه پترو‌دلار به ایالات متحده نفوذی بی‌سابقه بر اقتصاد جهانی داد و امکان اعمال تحریم‌هایی را فراهم کرد که کشورها، شرکت‌ها و افراد را از تجارت بین‌المللی منزوی می‌کند.
- ایالات متحده به‌طور فعال از تحریم‌ها علیه ایران، ونزوئلا، روسیه و چین برای دستیابی به اهداف ژئوپلیتیکی و اقتصادی استفاده کرد.
- ترس از قرار گرفتن تحت تحریم‌های آمریکا، کشورهای بزرگ در حال توسعه را وادار می‌کند به دنبال سازوکارهای تجاری جایگزین باشند که دلار و حمل‌ونقل دریایی غرب را دور بزند. با این حال، این تلاش‌ها هنوز محدود است: برآورد می‌شود تنها 10–20% از تجارت جهانی نفت با ارزهایی غیر از دلار انجام شود.
پس از 28 فوریه، به دلیل اختلال در لجستیک، حدود 25% از عرضه جهانی نفت از خلیج فارس برای بازار جهانی از دست رفت؛ موضوعی که به‌ویژه بر کشورهای آسیایی که حدود 60% وابسته به واردات از این منطقه هستند، تأثیر جدی گذاشت.
محاصره تنگه هرمز اکنون 13 هفته ادامه داشته است. واردکنندگان بزرگ در تلاش‌اند با انعقاد توافق‌های مستقیم با تولیدکنندگان کشورهای خلیج فارس، عرضه پایدار نفت، مواد شیمیایی و کودها را تضمین کنند.
برای مثال، در سال 2023 توافقی میان هند و امارات متحده عربی برای تسویه‌حساب با روپیه و درهم به جای دلار امضا شد. جمعه گذشته، نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند، بار دیگر از ابوظبی بازدید کرد تا درباره توافق‌های بلندمدت تأمین و گسترش ذخایر استراتژیک گفت‌وگو کند.
در روزهای اخیر چندین نفتکش از تنگه هرمز عبور کردند، اغلب با سیستم‌های ردیابی خاموش برای جلوگیری از شناسایی. ساختار دقیق این معاملات رسمی (و نه‌چندان رسمی!) همچنان غیرشفاف باقی مانده است. احتمالاً بسیاری از آن‌ها یا با ارزهایی غیر از دلار آمریکا انجام می‌شوند یا از طریق توافق‌های غیررسمی تهاتری. پرداخت با رمزارزها نیز در دستور کار قرار دارد.
صرف‌نظر از اینکه آیا این معاملات شامل هزینه‌های ترانزیتی به نفع تهران هستند یا نه (که سیاستمداران همچنان آن را انکار می‌کنند)، چنین سازوکاری کنترل عملی ایران بر جابه‌جایی محموله‌ها را تقویت می‌کند.
و در نهایت چه نتیجه‌ای حاصل می‌شود؟
اختلال در عرضه از خاورمیانه جایگاه ایالات متحده را به‌عنوان تولیدکننده پیشروی نفت و گاز تقویت کرده و واشنگتن احتمالاً نقش مسلط خود را در اقتصاد جهانی برای دهه‌ها حفظ خواهد کرد. جایگزینی دلار با یک ارز واحد بعید به نظر می‌رسد.
- این وضعیت مستلزم ایجاد سازوکارهای قیمت‌گذاری است که خریداران را از باج‌گیری سیاسی بازار محافظت کند و عرضه پایدار از طریق تنگه هرمز را تضمین نماید.
- با توجه به اینکه آسیا بیش از 30% نفت جهان را مصرف و بیش از نیمی از آن را وارد می‌کند، هرگونه حرکت به سمت روابط تجاری دوجانبه در این منطقه می‌تواند به تکه‌تکه شدن بازار جهانی انرژی منجر شود.
- پیامدهای جنگ با ایران می‌تواند منجر به تکه‌تکه شدن قیمت‌گذاری نفت، کاهش شفافیت و تضعیف کنترل آمریکا بر نظام مالی‌ای شود که دهه‌ها تجارت بین‌المللی نفت را پشتیبانی کرده است.
این امر فضای جدیدی برای معاملات سفته‌بازانه ایجاد می‌کند.
پس عاقلانه رفتار می‌کنیم و بی‌جهت ریسک نمی‌کنیم.
برای همه آرزوی سود!
